Bura - De drama-queen

Bura - De drama-queen

De bura is de felste wind aan de oostelijke kust van de Adriatische Zee. De superlatieven waarmee hij beschreven wordt zijn terecht, want hij steekt plotseling op en direct met grote kracht, heeft grote intensiteitsverschillen en komt vanuit verschillende richtingen, vanuit het noorden (waar hij verwant is aan de tramontana) tot bijna helemaal uit het oosten, waarmee hij in de buurt komt van de windrichting van de jugo (zuidoosten).

 

In elke vaargids staan de gebieden aangegeven waar deze wind het krachtigst is, iets waar je altijd op bedacht moet zijn als je gaat varen. Gelukkig voor de scheepvaart, helemaal voor zeilers die de winterse bura gewend zijn, die voor windstoten van tot wel 250 km/h kan zorgen (in de Golf van Maslenica), kent deze wind ook een andere, zomerse kant, die helemaal niet zo extreem is.

 

Anders dan de winterse bura, duurt de zomerse bura over het algemeen niet langer dan drie dagen en voor ervaren zeilcrews betekent dat snel sportzeilen, vol adrenaline. Onervaren zeilers kunnen wel beter wachten totdat de windkracht afneemt. En voor zowel de ervaren als de onervaren watersporters, als voor watersporters met een motorboot, is het waardevol om richtlijnen voor deze wind en bijbehorende fenomenen te kennen.

 

Als je langs de kust bij het vasteland vaart, aan de voet van bergketens waarachter de bura ontstaat, dan is het goed om te onthouden dat de wind vanaf de hellingen naar beneden blaast, haaks op de richting van de bergrug. Als er langs de kust een wat grotere baai ligt, is er daarboven altijd een gebied in de vorm van een trechter, of de letter ‘V’, en precies waar de twee hellingen elkaar raken krijgt de bura de meeste snelheid. Als je richting zo'n baai vaart vanuit het noordwesten, dan krijg je eerst wind schuin van voren, als je voor de baai bent, komt hij van opzij, en als je er eenmaal voorbij bent, krijg je hem plotseling schuin van achteren.

 

De bura verspreid zich namelijk in waaiervorm vanuit dergelijke baaien. Hoe groter de baai, hoe groter ook de waaier. En hoe verder je van de kust verwijderd bent, hoe meer de bura in een gelijkmatige richting waait, vanaf de kust richting open zee. De golven zijn hier groter, maar minder verraderlijk. Een dergelijke waaierwind, maar dan wat minder sterk, kan je ook meemaken als je denkt dat je veilig bent voor de bura achter twee of drie rijen eilanden (Kornati, Hvar...). Maar als er zich boven de plek waar je van plan bent heen te varen een trechtervormige vallei bevindt, dan is het zeker dat de bura daar harder zal blazen dan op plekken waar het landschap anders gevormd is. Op de tweede en de derde dag als de bura waait, zijn bepaalde stukken zee bijzonder moeilijk om te bevaren, niet alleen vanwege de bura, maar ook vanwege de botsing met zeestromingen die zich bewegen in tegenovergestelde richting van de wind, of door plotselinge veranderingen in de diepte van de zee. 

Senj
Aleksandar Gospić

De zee tussen de eilanden Krk en Rab is buitengewoon stormachtig (daar waait de bura vanaf Senj, een van de sterkste van de Adriatische Zee), net als de zee ten zuidoosten van Ilovik, in de richting van Silba en Premuda, waar zich vanwege de bura en de stroming vanuit het kanaal grote golven vormen. Om dezelfde reden is de zee ten zuidoosten van het eiland Silba ook zeer onstuimig. Maar hier kruisen golven elkaar ook vanuit verschillende richtingen, vanwege de botsing tussen de bura die vanaf Senj waait en de bura bij Pag die zich een weg baant tussen de doorgangen met het vasteland, ten zuidoosten van de kaap van het eiland Pag. In de ondiepe zee van de baai van Pirovac tot helemaal aan het eiland Vrgada is de bura erg sterk; er zijn daar echter geen hoge golven, maar kleine golven vol zeeschuim, wat zich daar op zee vormt.

 

De bura die waait vanaf Šibenik is zo sterk dat hij ver de open zee op blaast en zorgt voor hoge golven langs de noordkust van Vis en in het kanaal van Vis. De bura van Vrulja, die een groot gebied op zee bestrijkt, waait helemaal tot aan Split en ten zuiden van Makarska. Het is een zeer gevaarlijke bura langs de kust van de eilanden Brač en Hvar en hij waait ook onstuimig door het kanaal tussen die twee eilanden. De bura van Pelješac, de bura van Konavle en de bura die uitwaaiert vanuit de baai van Boka kotorska zijn maar een paar van de "beroemde" bura's die opsteken in het noorden van de Adriatische Zee, in de Golf van Triëst.

 

De bura heeft een voortdurende dag-nacht dynamiek; hij waait het sterkst van zonsondergang tot de ochtend. Dan wordt de wind wat zwakker en hij is op z'n rustigst rondom het middaguur en de twee, drie uur daarna. Men zegt dan wel: "De Bura is aan het lunchen". In die korte tijd hebben degenen die niet graag met harde wind en hoge golven varen, en zich willen verplaatsen naar een betere schuilplaats tegen de wind, of gewoon van omgeving willen veranderen, de kans om te varen.

 

Er wordt van de bura gezegd dat het een gezonde wind is, omdat hij verfrissing brengt en voor een schone lucht zorgt, en dat de druppels zeewater die de wind meevoert tot plekken die ver van de kust van de eilanden liggen desinfecterend werken. Daarbij is het zout dat op het gras achterblijft waarop de schapen grazen een van de redenen dat hun vlees en melk zo'n bijzondere smaak hebben. Juist door de bura is het eiland Pag bekend geworden om de kaas en de schapen en hetzelfde geldt voor de overige eilanden waar schapen worden gehouden. De wind is ook verantwoordelijk voor een andere Adriatische delicatesse, de pršut (ham) die wordt gedroogd aan de bura, zowel in Dalmatië als in Istrië.